|
|
 |
 |
|
|
७ द्रोणपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
7.171. अध्यायः 171
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
द्रोणधृष्टद्युम्नादीनां सङ्कुलयुद्धम्॥ 1 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text
सञ्जय उवाच। 7-171-0x(4720)(52779)
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने भयावहे।
धृष्टद्युम्नो महाराज द्रोणमेवाभ्यवर्तत॥ 7-171-1(52780)
सन्दधानो धनुःश्रेष्ठं ज्यां विकुर्षन्पुनः पुनः।
अभ्यद्रवत द्रोणस्य रथं रुक्मविभूषितम्॥ 7-171-2(52781)
धृष्टद्युम्नमथायान्तं द्रोणस्यान्तचिकीर्षया।
परिवव्रुर्महाराज पाञ्चालाः पाण्डवैः सह॥ 7-171-3(52782)
तथा परिवृतं दृष्ट्वा द्रोणमाचार्यसत्तमम्।
पुत्रास्ते सर्वतो यत्ता ररक्षुर्द्रोणमाहवे॥ 7-171-4(52783)
बलार्णवौ ततस्तौ तु समेयातां निशामुखे।
गातोद्धूतौ क्षुब्धसत्वौ भैरवौ सागराविव॥ 7-171-5(52784)
ततो द्रोणं महाराज पाञ्चाल्यः पञ्चभिः शरैः।
विव्याध हृदये तूर्णं सिंहनादं ननाद च॥ 7-171-6(52785)
तं द्रोणः पञ्चविंशत्या विद्धा भारत संयुगे।
चिच्छेदान्येन भल्लेन धनुरस्य महास्वनम्॥ 7-171-7(52786)
धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धो द्रोणेन भरतर्षभ।
उत्ससर्ज धनुस्तूर्णं सन्दश्य दशनच्छदम्॥ 7-171-8(52787)
ततः क्रुद्धो महाराज धृष्टद्युम्नः प्रतापवान्।
आददेऽन्यद्धनुःश्रेष्ठं द्रोणस्यान्तचिकीर्षया॥ 7-171-9(52788)
विकृष्य च धनुश्चित्रमाकर्णात्परवीरहा।
द्रोणस्यानत्करं घोरं व्यसृजत्सायकं ततः॥ 7-171-10(52789)
स विसृष्टो बलवता शरो घोरो महामृधे।
भासयामास तत्सैन्यं दिवाकर इवोदितः॥ 7-171-11(52790)
तं तु दृष्ट्वा शरं घोरं देवगन्धर्वमानवाः।
स्वस्त्यस्तु समरे राजन्द्रोणायेत्यब्रुवन्वचः॥ 7-171-12(52791)
तं तु सायकमायान्तमाचार्यस्य रथं प्रति।
कर्णो द्वादशधआ राजंश्चिच्छेद कृतहस्तवत्॥ 7-171-13(52792)
स च्छिन्नो बहुधा राजन्सूतपुत्रेण धन्विना।
निपपात शरस्तूर्णं निर्विषो भुजगो यथा॥ 7-171-14(52793)
`छित्त्वा तु समरे बाणं शरैः सन्नतपर्वभिः'।
धृष्टद्युम्नं ततः कर्णो विव्याध दशभिः शरैः॥ 7-171-15(52794)
पञ्चभिर्द्रोणपुत्रस्तु स्वयं द्रोणस्तु सप्तभिः।
शल्यश्च दशभिर्बाणैस्त्रिभिर्दुःशासनस्तथा॥ 7-171-16(52795)
दुर्योधनस्तु विंशत्या शकुनिश्चापि पञ्चभिः।
पाञ्चाल्यं त्वरयाऽविध्यन्सर्व एव महारथाः॥ 7-171-17(52796)
स विद्धः सप्तभिर्घोरैर्द्रोणस्यार्थे महाहवे।
सर्वानसम्भ्रमाद्राज प्रत्यविद्ध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः।
द्रोणं द्रौणिं च कर्णं च विव्याध च तवात्मजम्॥ 7-171-18(52797)
ते भिन्ना धन्विना तेन धृष्टद्युम्नं पुनर्मृधे।
विव्यधुः पञ्चभिस्तूर्णमेकैको रथिनां वरः॥ 7-171-19(52798)
द्रुमसेनस्तु सङ्क्रुद्धो राजन्विव्याध पत्रिणा।
त्रिभिश्चान्यैः शरैस्तूर्णं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्॥ 7-171-20(52799)
स तु तं प्रतिविव्याध त्रिभिस्तीक्ष्णैरजिह्मगैः।
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैः प्राणान्तकरमैर्युधि॥ 7-171-21(52800)
भल्लेनान्येन तु पुनः सुवर्णोज्ज्वलकुण्डलम्।
निचकर्त शिरः कायाद्द्रुमसेनस्य वीर्यवान्॥ 7-171-22(52801)
तच्छिरो न्यपतद्भूमौ सन्दष्टौष्ठपुटं रणे।
महावातसमुद्धूतं पक्वं तालफलं यथा॥ 7-171-23(52802)
तान्स विद्धा पुनर्योधान्वीरः सुनिशितैः शरैः।
राधेयस्याच्छिनद्भल्लैः कार्मुकं चित्रयोधिनः॥ 7-171-24(52803)
न तु तन्ममृषे कर्णो धनुषश्छेदनं तथा।
निकर्तनमिवात्युग्रं लाङ्गूलस्य महाहरिः॥ 7-171-25(52804)
सोऽन्यद्धनुः समादाय क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन्।
अभ्यद्रवच्छरौघैस्तं धृष्टद्युम्नं महाबलम्॥ 7-171-26(52805)
दृष्ट्वा कर्णं तु संरब्धं ते वीराः षड्रथर्षभाः।
पाञ्चाल्यपुत्रं त्वरिताः परिवव्रुर्जिघांसया॥ 7-171-27(52806)
षण्णां योधप्रवीराणां तावकानां पुरस्कृतम्।
मृत्योरास्यमनुप्राप्तं धृष्टद्युम्नमममंस्महि॥ 7-171-28(52807)
पतस्मिन्नेव काले तु दाशार्हो विकिरञ्छरान्।
धृष्टद्युम्नं पराक्रान्तं सात्यकिः प्रत्यपद्यत॥ 7-171-29(52808)
तमायान्तं महेष्वासं सात्यकिं युद्धदुर्मदम्।
राधेयो दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यदजिह्मगैः॥ 7-171-30(52809)
तं सात्यकिर्महाराज विव्याध दशभिः शरैः।
पश्यतां सर्ववीराणां मा गास्तिष्ठेति चाब्रवीत्॥ 7-171-31(52810)
स सात्यकेस्तु बलिनः कर्णस्य च महात्मनः।
आसीत्समागमो राजन्बलिवासवयोरिव॥ 7-171-32(52811)
त्रासयन्रथघोषेण क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः।
राजीवलोचनं कर्णं सात्यकिः प्रत्यविध्यत॥ 7-171-33(52812)
कम्पयन्निव घोषेण धनुषो वसुधां बली।
सूतपुत्रो महाराज सात्यकिं प्रत्ययोधयत्॥ 7-171-34(52813)
विपाठकर्णिनाराचैर्वत्सदन्तैः क्षुरैरपि।
कर्णः शरशतैश्चापि शैनेयं प्रत्यनिद्व्यत॥ 7-171-35(52814)
तथैव युध्यमानोऽपि वृष्णीनां प्रवरो युधि।
अभ्यवर्षच्छरैः कर्णं तद्युद्धमभवत्समम्॥ 7-171-36(52815)
तावकाश्च महाराज कर्णपुत्रश्च दंशितः।
सात्यकिं विव्यधुस्तूर्ण समन्तान्निशितैः शरैः॥ 7-171-37(52816)
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां कर्णस्य वा विभो।
अविद्व्यत्सात्यकिः क्रुद्धो वृषसेनं स्तनान्तरे॥ 7-171-38(52817)
तेन बाणेन निर्विद्धो वृषसेनो विशाम्पते।
न्यपतत्स रथे मूढो धनुरुत्सृज्य वीर्यवान्॥ 7-171-39(52818)
ततः कर्णो हतं मत्वा वृषसेनं महारथम्।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः सात्यकिं प्रत्यपीडयत्॥ 7-171-40(52819)
पीड्यमानस्तु कर्णेन युयुधानो महारथः।
विव्याध बहुभिः कर्णं त्वरमाणः पुनःपुनः॥ 7-171-41(52820)
स कर्णं दशभिर्विद्ध्वा वृषसेनं च सप्तभिः।
स हस्तावापधनुषी तयोश्चिच्छेद सात्वतः॥ 7-171-42(52821)
तावन्ये धनुषी सज्जे कृत्वा शत्रुभयङ्करे॥
युयुधानमाविध्येतां समन्तान्निशितैः शरैः॥ 7-171-43(52822)
वर्तमाने तु सङ्ग्रमे तस्मिन्वीरवरक्षये।
अतीव शुश्रुवे राजन्गाण्डीवस्य महास्वनः॥ 7-171-44(52823)
श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं गाण्डीवस्य च निःस्वनम्।
सूतपुत्रोऽब्रवीद्राजन्दुर्योधनमिदं वचः॥ 7-171-45(52824)
एष सर्वां चमूं हत्वा मुख्यांश्चैव नरर्षभान्।
पौरवांश्च महेष्वासो विक्षिपन्नुत्तमं धनुः॥ 7-171-46(52825)
पार्थो विजयते तत्र गाण्डीवनिनदो महान्।
श्रूयते रथघोषश्च वासवस्येव नर्दतः॥ 7-171-47(52826)
करोति पाण्डवो व्यक्तं कर्मौपयिकमात्मनः।
एषा विदार्यते राजन्बहुधा भारती चमूः॥ 7-171-48(52827)
विप्रकीर्णान्यनीकानि न हि तिष्ठन्ति कर्हिचित्।
वातेनेव समुद्धूतमभ्रजालं विदीर्यते॥ 7-171-49(52828)
सव्यसाचिनमासाद्य भिन्ना नौरिव सागरे॥ 7-171-50(52829)
द्रवतां योधमुख्यानां गाण्डीवप्रेषितैः शरैः।
विद्धानां शतशो राजञ्श्रूयते निःस्वनो महान्॥ 7-171-51(52830)
शृणु दुन्दुभिनिर्घोषमर्जुनस्य रथं प्रति।
निशीथे राजशार्दूल स्तनयित्नोरिवाम्बरे॥ 7-171-52(52831)
हाहाकाररवांश्चैव सिंहनादांश्च पुष्कलान्।
शृणु शब्दान्बहुविधानर्जुनस्य रथं प्रति॥ 7-171-53(52832)
अयं मध्ये स्थितोऽस्माकं सात्यकिः सात्वतां वरः।
इह चेल्लभ्यते लक्ष्यं कृत्स्नाञ्जेष्यामहे परान्॥ 7-171-54(52833)
एष पाञ्चालराजस्य पुत्रो द्रोणेन सङ्गतः।
सर्वतः संवृतो योधैः शूरैश्च रथसत्तमैः॥ 7-171-55(52834)
सात्यकिं यदि हन्याम धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्।
असंशयं महाराज ध्रुवो नो विजयो भवेत्॥ 7-171-56(52835)
सौभद्रवदिमौ वीरौ परिवार्य महारथौ।
प्रयतायो महाराज निहन्तुं वृष्णिपार्षतौ॥ 7-171-57(52836)
सव्यसाची पुरोऽभ्येति द्रोणानीकाय भारत।
संसक्तं सात्यकिं ज्ञात्वा बहुभिः कुरुपुङ्गवैः॥ 7-171-58(52837)
तत्र गच्छन्तु बहवः प्रवरा रथसत्तमाः।
यावत्पार्थो न जानाति सात्यकिं बहुभिर्वृतम्॥ 7-171-59(52838)
ते त्वरध्वं तथा शूराः शराणां मोक्षणे भृशम्।
यथा त्विह व्रजत्येष परलोकाय माधवः।
तथा कुरु महाराज सुनीत्या सुप्रयुक्तया॥ 7-171-60(52839)
कर्णस्य मतमास्थाय पुत्रस्ते प्राह सौबलम्।
यथेन्द्रः समरे राजन्प्राह विष्णुं यशस्विनम्॥ 7-171-61(52840)
वृतः सहस्रैर्दशभिर्गजानामनिवर्तिनाम्।
रथैश्च दशसाहस्रैस्तूर्णं याहि धनञ्जयम्। 7-171-62(52841)
दुःशासनो दुर्विषहः सुबाहुर्दुः प्रधर्षणः।
एते त्वामनुयास्यन्ति पत्तिभिर्बहुभिर्वृताः॥ 7-171-63(52842)
जहि कृष्णौ महाबाहो धर्मराजं च मातुल।
नकुलं सहदेवं च भीमसेनं तथैव च॥ 7-171-64(52843)
देवानामिव देवेन्द्रे जयाशा त्वयि मे स्थिता।
जहि मातुल कौन्तेयानसुरानिव पावकिः॥ 7-171-65(52844)
एवमुक्तो ययौ पार्थान्पुत्रेण तव सौबलः।
महत्या सेनया सार्धं सह पुत्रैश्च ते विभो॥ 7-171-66(52845)
प्रियार्थं तव पुत्राणां दिधक्षुः पाण्डुनन्दनान्।
ततः प्रववृते युद्धं तावकानां परैः सह॥ 7-171-67(52846)
प्रयाते सौबले राजन्पाण्डवानामनीकिनीम्।
बलेन महता युक्ताः सूतपुत्रस्तु सात्वतम्॥ 7-171-68(52847)
अभ्ययात्त्वरितो युद्धे किरञ्शरशतान्बहून्।
तथैव पार्थिवाः सर्वे सात्यकिं पर्यवारयन्॥ 7-171-69(52848)
भारद्वाजस्ततो गत्वा धृष्टद्युम्नरथं प्रति।
महद्युद्धं तदासीत्तुं द्रोणस्य निशि भारत।
धृष्टद्युम्नेन वीरेण पाञ्चालैश्च सहाद्भुतम्॥ ॥ 7-171-70(52849)
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि चतुर्दशरात्रियुद्धे एकसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः॥ 171 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes
5-171-20 द्युमत्सेन इति पाठान्तरम्॥ 5-171-25 हरिः सिंहः॥ 5-171-27 षड्रथर्षभाः दुर्योधनदुःशसासनद्रोणकर्णशल्यशकुनयः॥ 5-171-48 औपयिकं युक्तम्॥ 5-171-54 इह सात्यकिरूपं लक्ष्यं लभ्यतेचेत्। अयं वशीक्रियतेचेदित्यर्थः॥ 5-171-60 माधवो मधुवंशजः सात्यकिः॥ 5-171-65 पाविकः स्कन्दः॥ 5-171-171 एकसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|